Kunst

Mina Kruseman had de schone kunsten lief. Zij was werkzaam als zangeres, romancière en voordrachtskunstenares. Ook gaf zij onderricht in zang, pianospel en declamatie. Als kunstenares verdiende zij haar inkomen, genoeg om geheel economisch zelfstandig te zijn. Voor haar Indische tijd had zij verschillende lessen genoten.

Ook gedurende haar Indische jaren manifesteerde zij zich als kunstenares. Kort na haar aankomst in 1877 te Batavia, gaf zij in de schouwburg enkele voordrachten uit eigen werk. Een succes! De week erop stond ze in de Vrijmetselaarsloge. In tegenstelling tot het publiek was de pers niet enthousiast. Men voelde zich geschoffeerd, omdat mevrouw Kruseman geen uitnodigingen aan de journalisten had gezonden. Vrijkaartjes had ze ook al niet willen uitdelen.

Ook andere optredens in deze periode worden gemengd ontvangen. Men is enthousiast over haar dramatisch talent, soms ook over haar ideeën over vrouwenemancipatie. Anderzijds was men nog altijd geschokt door de publicatie van haar autobiografische Mijn leven (1877), waarin zij vele aan haar gerichte brieven openbaar maakte.

In 1878 vestigt Mina zich in Soerabaja. Ze geeft hier 'piano,- zang- en declamatielessen'. Zelf houdt ze incidenteel voordrachten en lezingen, ook in Semarang. Enkele van haar leerlingen wachtten dankzij Mina een bewogen leven. De actrice Elize Baart stortte zich in een drama dat met zelfmoord eindigde. Een ander leerling heette Frits Hoffman. Hij, zo'n twintig jaar jonger dan zijn lerares, werd Mina's grote liefde.

Soerabaja is ook de stad waar zij een 'soirée artistique' gaf in de Schouwburg. Daarna zouden andere soirée's volgen. De eerste avond op 16 juni 1880 wordt een mislukking. Dat lag niet aan het programma. Met muziek, een opvering van Cendrillon, een door Mina zelf bewerkte versie van het sprookje over Assepoester, en liederen is de opzet van de avond rijk en veelzijdig. Maar Mina ondervond tegenstand en intriges, waardoor de 'soiré artistique' niet werd wat zij had kunnen wezen. Het gevolg: felle krantenartikelen in de Indische dagbladen. Mina is maandenlang 'the talk of the town'. Met Mina's publicatie Cendrillon en De Moord aan Cendrillon gepleegd gewroken (1880) gooit zij olie op de golven.

In Cendrillon had Mina beschreven hoe zij en haar leerlingen de toneelkostuums maakten. In haar roman Parias gaat zij hier uitgebreider op in. Ook in kleding zocht, vond en creëerde Mina Kruseman kunstzinnige schoonheid.